Omaj pou Pwofesè Yves Déjean (Iv Dejan)

Direksyon Kominikasyon 02-04-2018

Akademi Kreyòl Ayisyen aprann avèk anpil tristès lanmò Lengwis Iv Dejan ki kite nou nan dat 29 mas 2018 la. Iv Dejan, fèt Pòtoprens 16 me 1927, li etidye filozofi ak teyoloji jiskaske yo òdone li pè an 1952. Ant 1953 ak 1969, li okipe plizyè pòs kòm pè nan legliz katolik nan Pòtoprens, Okap ak Pòsali. Li pran yon diplòm doktora nan lengwistik nan Inivèsite Indyana an 1977 apre plizyè etid li te fè nan peyi Etazini ak Kanada. Apre 16 lane egzil, pwofesè Dejan retounen an Ayiti an 1986. An 1987 li fonde Sant Twa Ti Flè, yon lekòl ki anseye sèlman an kreyòl, nan lokalite Fòwayal, vil Tigwav. Depi lè sa a, li konsakre yon bon pati nan lavi li ap anseye lengwistik nan Lekòl Nòmal Siperyè ak nan Fakilte Lengwistik Aplike (Inivèsite Leta Ayiti), san bliye anpil konferans li bay nan dives enstitisyon toupatou nan mond lan.

An 1994, li patisipe nan kreyasyon Sekreteri Leta Alfabetizasyon an epi an 2012 li fè pati komite pou tabli Akademi Kreyòl Ayisyen an. Iv Dejan se yon gwo defansè lang ak kilti kreyòl, se yonn nan moun ki mete non li an kreyòl epi li pibliye zèv li yo ak non kreyòl la. Iv Dejan resevwa plizyè plak onè ak merit epi genyen plizyè enstitisyon ki onore li. Nan lane 1997, Sekreteri Leta Alfabetizasyon te fè soti yon konpilasyon atik ki genyen pou tit “Ochan pou IV” nan okazyon 70èm anivèsè nesans li. An 2015, Inivèsite Leta Ayiti a te òganize yon kòlòk entènasyonal sou tèm: “Kreyòl, edikasyon ak lang ansèyman ann Ayiti”, pou rann pwofesè Iv Dejan Omaj pou kalite travay li nan domèn edikasyon an Ayiti. An 2017, nan okazyon 90èm anivèsè li, Akademi Kreyòl Ayisyen te onore pwofesè Dejan pou kontribisyon li nan vansman lang kreyòl la.

Iv Dejan ekri anpil liv epi pibliye plizyè atik sou kesyon lang ak edikasyon an Ayiti. Malerezman li genyen plizyè liv ki pa janm pibliye. Men tit kèk liv ak atik li ekri :

  • Dilemme en Haïti : français en péril ou péril français ? (1975) ;
  • Comment écrire le créole d’Haïti ([1977], 1980) ;
  • Ann aprann òtograf kreyòl la (1986) ;
  • Notre créole à nous (1993) ;
  • Alfabetizasyon ak konsyans kritik, Keksyon ak repons epi Alfabetizasyon san manti, manti san alfabetizasyon (1995) ;
  • Alphabétisation : Mythes et réalités (1997) ;
  • The Native Language as a Medium of Instruction. An Issue Revisited (1999) ;
  • Créole, école, rationalité (2001) ;
  • Yon lekòl tèt anba nan yon peyi tèt anba ([2006], 2013).

Antèman Iv Dejan chante mèkredi 4 avril 2018, nan legliz Saint Louis Roi de France a 9è nan maten. Se pè William Smart, zanmi defen an, ki te chante antèman an, li te gen ak li dives lòt pè, pami yo Monseyè Pierre André Pierre (Akademisyen). Iv Dejan antere nan vil Tigvwav menm jounen mèkredi a.

Yon delegasyon ki te gen ladan l plizyè Akademisyen ak anplwaye te reprezante Akademi Kreyòl Ayisyen nan seremoni an.

Onè Respè pou memwa pwofesè Iv Dejan!